Sistem Geri Yükleme noktası ne işe yarar ?

Vecih

Global Mod
Global Mod
Sistem Geri Yükleme Noktası Ne İşe Yarar? Gerçekten Hayat Kurtarır mı, Yoksa Yanlış Bir Güven mi Verir? Bilgisayar kullanırken insanın en çok canını sıkan şeylerden biri, her şey yolundayken bir anda ortaya çıkan sorunlardır. Dün sorunsuz çalışan bir program bugün açılmaz, yeni yüklenen bir sürücü bilgisayarın sesini keser ya da Windows güncellemesinden sonra sistem eskisi gibi davranmaz. Böyle durumlarda çoğu kişinin aklına ilk olarak format atmak gelir. Oysa Windows'un içinde, bilgisayarı önceki bir çalışma durumuna döndürmeye yardımcı olabilen bir özellik bulunuyor: Sistem Geri Yükleme. Ben bu özelliği değerlendirirken en önemli noktanın yalnızca ne işe yaradığını bilmek olmadığını düşünüyorum. Asıl mesele, hangi durumlarda işe yaradığını, hangi durumlarda yetersiz kaldığını ve kullanıcıya ne kadar güvence sağladığını doğru anlamak. Çünkü bilgisayarda geri yükleme noktası oluşturmak, bütün dosyaları koruyan eksiksiz bir yedek almakla aynı şey değildir. Bu ayrım gözden kaçırıldığında, kullanıcı kendisini güvende sanırken aslında önemli verilerini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabilir. Forumlarda sıkça karşılaştığımız yaklaşım şu: "Bir sorun çıkarsa sistemi geri yüklerim, düzelmezse format atarım." Bu düşünce belirli ölçüde mantıklı olsa da her sorunun aynı yöntemle çözülemeyeceğini unutmamak gerekiyor. Gelin, Sistem Geri Yükleme özelliğini teknik işleyişinden günlük kullanımına, avantajlarından sınırlamalarına kadar farklı yönleriyle ele alalım. 1. Sistem Geri Yükleme Noktası Nedir? Sistem Geri Yükleme, Windows'un belirli sistem bileşenlerini, kayıt defteri ayarlarını, sürücüleri ve yüklü programlarla ilişkili sistem durumunu daha önceki bir noktaya döndürmek için kullanılan bir kurtarma özelliğidir. Bu noktalar kullanıcı tarafından elle oluşturulabildiği gibi, Windows'un yapılandırmasına ve gerçekleşen işlemlere bağlı olarak otomatik biçimde de oluşturulabilir. Örneğin bilgisayarınızda ekran kartı sürücüsünü güncellediniz ve güncellemeden sonra oyunlarda görüntü bozulmaları yaşamaya başladınız. Sorunun sürücü değişikliğinden kaynaklandığı düşünülüyorsa, uygun bir geri yükleme noktası kullanmak sistemi sürücü kurulmadan önceki duruma döndürmeye yardımcı olabilir. Burada önemli bir ayrıntı var: Geri yükleme noktası, bilgisayarın o andaki bütün içeriğinin eksiksiz bir kopyası değildir. Bir fotoğrafın, belgenin veya videonun eski sürümünü saklamak amacıyla tasarlanmış bir dosya arşivi olarak değerlendirilmemelidir. Microsoft'un Windows Sistem Geri Yükleme belgelerinde de bu özelliğin temel olarak sistem değişikliklerini geri almak amacıyla kullanıldığı açıklanır. İşletim sisteminin yapılandırmasına göre geri yükleme işlemi uygulamaları, sürücüleri ve Windows ayarlarını etkileyebilir. Dolayısıyla işlemden önce hangi değişikliklerin yapılacağını incelemek önemlidir. 2. Sistem Geri Yükleme Noktası Tam Olarak Ne İşe Yarar? Bu özelliğin kullanım alanlarını somut örneklerle değerlendirmek daha doğru olacaktır. • Hatalı sürücü kurulumlarını geri almak: Ekran kartı, ses kartı veya başka bir donanım sürücüsü kurulduktan sonra sorun başladıysa, uygun bir geri yükleme noktası sorunu çözmeye yardımcı olabilir. Ancak her donanım arızasının veya sürücü hatasının bu yöntemle giderileceği garanti değildir. • Sorunlu yazılım kurulumlarının etkisini azaltmak: Yeni bir uygulama kurulduktan sonra Windows kararsız çalışmaya başladıysa, kurulum öncesindeki bir noktaya dönmek yararlı olabilir. Bununla birlikte uygulamanın kendisini kaldırmak veya yazılımın kendi onarım aracını kullanmak bazı durumlarda daha basit bir çözümdür. • Windows ayarlarındaki istenmeyen değişiklikleri geri almak: Kayıt defteri veya bazı sistem ayarları üzerinde yapılan yanlış değişiklikler işletim sistemini olumsuz etkileyebilir. Geri yükleme noktası mevcutsa, bu değişikliklerin bir bölümünü geri almak mümkün olabilir. • Bazı güncelleme sonrası sorunları gidermek: Bir güncellemeden sonra sistemde hata oluştuğunda geri yükleme seçeneği değerlendirilebilir. Ancak sorunlu Windows güncellemesini kaldırmak için Windows'un kendi güncelleme kaldırma seçenekleri daha doğrudan bir yöntem olabilir. • Format öncesinde alternatif bir kurtarma seçeneği sunmak: Sorun yeni başlamışsa ve uygun bir geri yükleme noktası bulunuyorsa, sistemi tamamen yeniden kurmadan önce bu yöntem denenebilir. Böylece zaman kaybı azaltılabilir. Buradan çıkarılacak sonuç şu: Sistem Geri Yükleme, her soruna çözüm üreten sihirli bir düğme değil; belirli yazılım ve yapılandırma sorunlarında işe yarayabilen bir kurtarma aracıdır. 3. Sistem Geri Yükleme ile Dosya Yedekleme Arasındaki Fark Bence bu konudaki en büyük yanlış anlaşılma, geri yükleme noktası ile yedeklemenin birbirine karıştırılmasıdır. Diyelim ki bilgisayarınızda önemli belgeleriniz, aile fotoğraflarınız ve iş dosyalarınız bulunuyor. Bir geri yükleme noktası oluşturdunuz ve bilgisayarınızın güvende olduğunu düşündünüz. Birkaç gün sonra disk arızalandı. Böyle bir durumda geri yükleme noktası, diskteki bütün verilerinizi kurtaracak bir çözüm olarak görülmemelidir. Sistem Geri Yükleme'nin amacı kişisel dosyaların düzenli ve bağımsız bir yedeğini tutmak değildir. Diskin fiziksel olarak bozulması, fidye yazılımının dosyaları şifrelemesi, dosyaların yanlışlıkla silinmesi veya bilgisayarın çalınması gibi olaylara karşı ayrı bir yedekleme yöntemi gerekir. Bu nedenle önemli dosyaları harici bir diske veya güvenilir bir bulut depolama hizmetine yedeklemek daha doğru bir yaklaşımdır. Daha güçlü bir koruma için birden fazla yedek kopyası tutulmalı ve mümkünse en az bir kopya bilgisayardan bağımsız bir yerde saklanmalıdır. Örneğin üç kopya bulundurmak, iki farklı depolama türü kullanmak ve bir kopyayı farklı bir yerde tutmak şeklinde bilinen 3-2-1 yedekleme yaklaşımı değerlendirilebilir. Bu yaklaşım, geri yükleme noktalarının yerine geçmez; onların karşılayamadığı veri kaybı risklerine karşı ek koruma sağlar. Kısacası sistem ayarlarını kurtarmak ile kişisel dosyaları kurtarmak iki farklı ihtiyaçtır. Birini diğerinin yerine koymak, gereksiz risk almaktır. 4. Sistem Geri Yükleme Noktası Nasıl Oluşturulur? Windows sürümüne ve bilgisayarın yapılandırmasına bağlı olarak menülerin görünümü değişebilse de genel işlem sırası oldukça basittir. 1. Başlat menüsünü açın ve arama alanına "Geri yükleme noktası oluştur" yazın. 2. Açılan Sistem Özellikleri penceresinde Sistem Koruması sekmesine gidin. 3. Windows'un kurulu olduğu sürücüyü seçin. 4. Sistem koruması kapalıysa, Yapılandır bölümünden uygun koruma ayarını etkinleştirin. 5. Kullanılabilir disk alanını gözden geçirin ve ayarları uygulayın. 6. Oluştur düğmesine tıklayın, geri yükleme noktasına açıklayıcı bir ad verin ve işlemin tamamlanmasını bekleyin. Örneğin yeni bir ekran kartı sürücüsü kurmadan önce "Ekran kartı sürücüsü öncesi" gibi açıklayıcı bir ad vermek, daha sonra doğru noktayı seçmeyi kolaylaştırır. Ancak burada da bir eleştiri getirmek gerekiyor: Kullanıcıların önemli bir bölümü bu özelliğin varlığını ancak bir sorun yaşadığında öğreniyor. O sırada Sistem Koruması kapalı olabilir veya ihtiyaç duyulan tarihe ait bir geri yükleme noktası bulunmayabilir. Özelliğin bilgisayarda mevcut olması, otomatik olarak kullanılabilir bir kurtarma noktası bulunduğu anlamına gelmez. Bu nedenle kritik sürücü ve yazılım değişikliklerinden önce ayarları kontrol etmek, sorun yaşandıktan sonra çözüm aramaktan daha mantıklıdır. 5. Bilgisayar Nasıl Önceki Bir Tarihe Döndürülür? Bir geri yükleme noktasını kullanmak için yine Başlat menüsünden "Geri yükleme noktası oluştur" ekranına ulaşabilir ve Sistem Koruması bölümündeki Sistem Geri Yükleme seçeneğini açabilirsiniz. Ardından listelenen noktalardan uygun olanı seçip devam edebilirsiniz. Varsa "Etkilenen programları tara" seçeneğini kullanarak hangi uygulamaların veya sürücülerin işlemden etkilenebileceğini incelemek yararlıdır. İşlem sırasında bilgisayar yeniden başlayabilir. Bu nedenle açık belgelerinizi kaydetmeniz, devam eden işlemleri kapatmanız ve mümkünse önemli dosyalarınızın yedeğini almanız gerekir. Windows normal biçimde açılmıyorsa, desteklenen durumlarda Windows Kurtarma Ortamı üzerinden Sistem Geri Yükleme seçeneğine ulaşmak da mümkün olabilir. Ancak kurtarma ortamındaki seçenekler bilgisayarın yapılandırmasına, Windows sürümüne ve cihaz üreticisinin sağladığı araçlara göre değişebilir. Bir başka önemli nokta da şudur: Her geri yükleme işlemi başarıyla tamamlanmayabilir. Geri yükleme noktası bozulmuşsa, gerekli sistem bileşenleri erişilemiyorsa veya başka teknik sorunlar varsa işlem başarısız olabilir. Bu nedenle yalnızca tek bir kurtarma yöntemine güvenmek doğru değildir. 6. Sistem Geri Yükleme Bilgisayardaki Kişisel Dosyaları Siler mi? Genel olarak Sistem Geri Yükleme kişisel dosyaları hedef alan bir silme işlemi değildir. Belgeler, fotoğraflar ve benzeri kişisel dosyalar bu özelliğin temel hedefi dışında kalır. Buna karşılık sistem dosyaları, sürücüler, kayıt defteri ayarları ve bazı uygulamalar etkilenebilir. Bununla birlikte "kişisel dosyaları silmez" ifadesini "hiçbir veri kaybı riski yoktur" şeklinde yorumlamamak gerekir.
 
Üst