Polat Memati’ye Ne Diyor? Bir Repliğin Ardında Kalan Dostluk Hikâyesi
Bazı diziler vardır, üzerinden yıllar geçse bile tek bir sahnesini hatırladığınızda eski bir akşamın kokusu gelir burnunuza. Televizyonun karşısında oturduğunuz salon, dışarıdaki sokak lambasının perdeye vuran ışığı, çay bardağının kenarında kalan ince iz… Benim için Kurtlar Vadisi ve özellikle Polat ile Memati arasındaki ilişki tam olarak böyle bir şey.
Geçenlerde bir forum başlığında “Polat Memati’ye ne diyor?” sorusunu görünce önce basit bir replik arayışı sandım. Fakat biraz düşününce meselenin yalnızca “hangi cümle söylendi?” sorusundan ibaret olmadığını fark ettim. Çünkü Polat'ın Memati'ye söylediği sözlerin çoğu, iki karakter arasındaki ilişkinin kendisinden ayrı düşünülemiyor.
Üstelik internette bu tür repliklerin farklı sahnelerden birbirine karıştırıldığı da görülüyor. Örneğin Kurtlar Vadisi repliklerinin derlendiği kaynaklarda Memati ile Polat arasındaki farklı konuşmalar ve Memati'nin çeşitli sözleri bir arada yer alıyor. Vikisöz+1 Bu yüzden aşağıdaki anlatıyı belirli bir sahnenin kelimesi kelimesine dökümü olarak değil, Polat-Memati ilişkisinin ruhundan hareket eden özgün bir forum hikâyesi olarak okumak daha doğru olur.
Bir Telefonun Ucunda Başlayan Hikâye
O gece İstanbul yağmurluydu.
Memati, arabanın içinde oturmuş, ön camdaki damlaların birbirini nasıl kovaladığını izliyordu. Normalde beklemekten nefret ederdi. Beklemek ona göre insanların kendilerini kandırma biçimiydi. Bir şey olacaksa olur, olmayacaksa da insan bunu erkenden bilmeliydi.
Telefon çaldı.
Ekranda Polat'ın adı vardı.
Memati telefonu açtı.
“Usta?”
Karşı taraftan birkaç saniye ses gelmedi.
Memati kaşlarını çattı.
“Usta, orada mısın?”
Polat'ın sesi sonunda duyuldu:
“Buradayım Memati.”
“Bir şey mi oldu?”
“Henüz olmadı.”
Memati hafifçe güldü.
“Sen de hep böyle konuşuyorsun zaten. Bir şey olmadan önce bir şey olmuş gibi.”
Polat cevap vermedi.
İşte Memati'nin en çok sinirlendiği tarafı buydu. Polat konuşmadığı zamanlarda bile sanki konuşuyormuş gibi bir ağırlık bırakıyordu.
“Ne yapıyoruz?” diye sordu Memati.
“Önce dinle.”
Memati sustu.
Polat devam etti:
“Bu gece kimseye dokunmayacaksın.”
Memati'nin yüzündeki ifade değişti.
“Usta, bir sorun mu var?”
“Var.”
“Kim?”
“Henüz bilmiyoruz.”
“E o zaman nasıl çözeceğiz?”
Polat'ın sesi sakindi:
“Önce kimin sorun olduğunu değil, sorunun nereden çıktığını bulacağız.”
Memati birkaç saniye düşündü.
Sonra başını salladı.
“Sen plan yaparsın, ben uygularım.”
Polat bu kez daha yumuşak bir sesle konuştu:
“Hayır. Sen sadece benim söylediğimi yapan biri değilsin.”
Memati sustu.
Bu cümle onun için beklenmedik bir şeydi.
Çünkü yıllar boyunca erkekler arasındaki dostluğun çoğu zaman emir vermek, emir almak, yanında durmak ve gerektiğinde kavga etmek üzerinden anlatıldığını görmüştü. Oysa Polat'ın Memati'ye duyduğu güven yalnızca silah kullanabilmesine veya zor durumda geri adım atmamasına bağlı değildi.
Memati'nin insanları okuyabilmesine de bağlıydı.
Polat'ın Stratejisi, Memati'nin İnsan Okuması
Polat'ın karakterinde belirgin bir çözüm odaklılık vardır. Olaylara çoğunlukla birkaç adım sonrasını düşünerek yaklaşır. Bir problemin görünen tarafıyla yetinmez; arkasındaki bağlantıyı arar.
Memati ise farklı çalışır.
O, çoğu zaman bir odadaki insanların yüzlerine bakar.
Kim korkuyor?
Kim fazla sakin?
Kim gereğinden fazla konuşuyor?
Kim susarak bir şey saklıyor?
Bu iki yaklaşımın yan yana gelmesi, hikâyenin asıl gücünü oluşturur.
Burada erkek karakterleri “mantıklı”, kadın karakterleri ise yalnızca “duygusal” olarak sınıflandırmak kolay olurdu. Fakat iyi bir hikâyede mesele bu kadar basit değildir.
Nitekim dizinin dünyasında kadın karakterlerin de stratejik kararlar aldığı, erkek karakterlerin de duygusal bağlardan etkilendiği görülür. Polat'ın kararlarının arkasında yalnızca hesap yoktur; kayıplar, sadakat, vicdan ve sevgi de vardır. Memati'nin sertliğinin altında da son derece güçlü bir bağlılık duygusu bulunur.
Bir başka açıdan bakınca kadın karakterlerin ilişkileri koruma, insanları birbirine bağlama ve çatışmanın duygusal sonuçlarını görme konusunda farklı bir perspektif sunduğu söylenebilir.
Bu nedenle mesele “erkekler böyle, kadınlar şöyle” değildir.
Mesele, aynı olayın farklı insanlarda farklı düşünme biçimleri yaratmasıdır.
Eski İstanbul'un Gölgesinde Bir Gece
Hikâyemizde olayın geçtiği mahalle tesadüfen seçilmemişti.
İstanbul'un eski semtlerinden birinde, yüz yıldan uzun süredir ayakta duran bir hanın içinde büyük bir toplantı yapılacaktı.
Hanın duvarları geçmişin izlerini taşıyordu. Birinci Dünya Savaşı'nı görmüş, imparatorluğun son dönemini yaşamış, Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki dönüşüme tanıklık etmiş, göçlerle değişmiş, 1950'lerden sonra büyüyen İstanbul'un karmaşasına ayak uydurmuştu.
Polat o binaya girdiğinde duvardaki eski fotoğraflara baktı.
Memati:
“Ne bakıyorsun usta?”
“İnsanlara.”
“Fotoğraftakilere mi?”
“Hayır.”
“Kim var burada?”
“Geçmiş.”
Memati anlamadı.
“Geçmiş ne yapacak bize?”
Polat hafifçe gülümsedi.
“Bugün yaptığımız birçok şeyin nedenini dün yaptıklarımız belirliyor.”
Bu cümle Memati'yi düşündürdü.
Çünkü hikâyenin asıl meselesi de buydu.
İstanbul yalnızca binalardan oluşmuyordu.
Göçler, ekonomik değişimler, gecekondu mahalleleri, büyüyen şehir, değişen aile ilişkileri, siyasi çatışmalar, güç merkezlerinin dönüşümü…
Bütün bunlar insanların karakterlerine bir şekilde dokunuyordu.
Memati gibi sokaktan gelen bir karakterin dünyaya bakışı ile daha eğitimli veya kurumsal çevrelerden gelen birinin bakışı aynı olamazdı.
Ama bu farklılık birinin diğerinden daha akıllı olduğu anlamına gelmiyordu.
Sadece farklı şeyleri görmelerini sağlıyordu.
Masadaki Kadın ve Herkesin Kaçırdığı Ayrıntı
Toplantı başladığında odada herkes erkekti.
Yalnızca masanın diğer ucunda Leyla adında bir kadın oturuyordu.
Memati, onun orada olmasından hoşlanmamıştı.
“Bu iş erkek işi,” diye mırıldandı.
Bazı diziler vardır, üzerinden yıllar geçse bile tek bir sahnesini hatırladığınızda eski bir akşamın kokusu gelir burnunuza. Televizyonun karşısında oturduğunuz salon, dışarıdaki sokak lambasının perdeye vuran ışığı, çay bardağının kenarında kalan ince iz… Benim için Kurtlar Vadisi ve özellikle Polat ile Memati arasındaki ilişki tam olarak böyle bir şey.
Geçenlerde bir forum başlığında “Polat Memati’ye ne diyor?” sorusunu görünce önce basit bir replik arayışı sandım. Fakat biraz düşününce meselenin yalnızca “hangi cümle söylendi?” sorusundan ibaret olmadığını fark ettim. Çünkü Polat'ın Memati'ye söylediği sözlerin çoğu, iki karakter arasındaki ilişkinin kendisinden ayrı düşünülemiyor.
Üstelik internette bu tür repliklerin farklı sahnelerden birbirine karıştırıldığı da görülüyor. Örneğin Kurtlar Vadisi repliklerinin derlendiği kaynaklarda Memati ile Polat arasındaki farklı konuşmalar ve Memati'nin çeşitli sözleri bir arada yer alıyor. Vikisöz+1 Bu yüzden aşağıdaki anlatıyı belirli bir sahnenin kelimesi kelimesine dökümü olarak değil, Polat-Memati ilişkisinin ruhundan hareket eden özgün bir forum hikâyesi olarak okumak daha doğru olur.
Bir Telefonun Ucunda Başlayan Hikâye
O gece İstanbul yağmurluydu.
Memati, arabanın içinde oturmuş, ön camdaki damlaların birbirini nasıl kovaladığını izliyordu. Normalde beklemekten nefret ederdi. Beklemek ona göre insanların kendilerini kandırma biçimiydi. Bir şey olacaksa olur, olmayacaksa da insan bunu erkenden bilmeliydi.
Telefon çaldı.
Ekranda Polat'ın adı vardı.
Memati telefonu açtı.
“Usta?”
Karşı taraftan birkaç saniye ses gelmedi.
Memati kaşlarını çattı.
“Usta, orada mısın?”
Polat'ın sesi sonunda duyuldu:
“Buradayım Memati.”
“Bir şey mi oldu?”
“Henüz olmadı.”
Memati hafifçe güldü.
“Sen de hep böyle konuşuyorsun zaten. Bir şey olmadan önce bir şey olmuş gibi.”
Polat cevap vermedi.
İşte Memati'nin en çok sinirlendiği tarafı buydu. Polat konuşmadığı zamanlarda bile sanki konuşuyormuş gibi bir ağırlık bırakıyordu.
“Ne yapıyoruz?” diye sordu Memati.
“Önce dinle.”
Memati sustu.
Polat devam etti:
“Bu gece kimseye dokunmayacaksın.”
Memati'nin yüzündeki ifade değişti.
“Usta, bir sorun mu var?”
“Var.”
“Kim?”
“Henüz bilmiyoruz.”
“E o zaman nasıl çözeceğiz?”
Polat'ın sesi sakindi:
“Önce kimin sorun olduğunu değil, sorunun nereden çıktığını bulacağız.”
Memati birkaç saniye düşündü.
Sonra başını salladı.
“Sen plan yaparsın, ben uygularım.”
Polat bu kez daha yumuşak bir sesle konuştu:
“Hayır. Sen sadece benim söylediğimi yapan biri değilsin.”
Memati sustu.
Bu cümle onun için beklenmedik bir şeydi.
Çünkü yıllar boyunca erkekler arasındaki dostluğun çoğu zaman emir vermek, emir almak, yanında durmak ve gerektiğinde kavga etmek üzerinden anlatıldığını görmüştü. Oysa Polat'ın Memati'ye duyduğu güven yalnızca silah kullanabilmesine veya zor durumda geri adım atmamasına bağlı değildi.
Memati'nin insanları okuyabilmesine de bağlıydı.
Polat'ın Stratejisi, Memati'nin İnsan Okuması
Polat'ın karakterinde belirgin bir çözüm odaklılık vardır. Olaylara çoğunlukla birkaç adım sonrasını düşünerek yaklaşır. Bir problemin görünen tarafıyla yetinmez; arkasındaki bağlantıyı arar.
Memati ise farklı çalışır.
O, çoğu zaman bir odadaki insanların yüzlerine bakar.
Kim korkuyor?
Kim fazla sakin?
Kim gereğinden fazla konuşuyor?
Kim susarak bir şey saklıyor?
Bu iki yaklaşımın yan yana gelmesi, hikâyenin asıl gücünü oluşturur.
Burada erkek karakterleri “mantıklı”, kadın karakterleri ise yalnızca “duygusal” olarak sınıflandırmak kolay olurdu. Fakat iyi bir hikâyede mesele bu kadar basit değildir.
Nitekim dizinin dünyasında kadın karakterlerin de stratejik kararlar aldığı, erkek karakterlerin de duygusal bağlardan etkilendiği görülür. Polat'ın kararlarının arkasında yalnızca hesap yoktur; kayıplar, sadakat, vicdan ve sevgi de vardır. Memati'nin sertliğinin altında da son derece güçlü bir bağlılık duygusu bulunur.
Bir başka açıdan bakınca kadın karakterlerin ilişkileri koruma, insanları birbirine bağlama ve çatışmanın duygusal sonuçlarını görme konusunda farklı bir perspektif sunduğu söylenebilir.
Bu nedenle mesele “erkekler böyle, kadınlar şöyle” değildir.
Mesele, aynı olayın farklı insanlarda farklı düşünme biçimleri yaratmasıdır.
Eski İstanbul'un Gölgesinde Bir Gece
Hikâyemizde olayın geçtiği mahalle tesadüfen seçilmemişti.
İstanbul'un eski semtlerinden birinde, yüz yıldan uzun süredir ayakta duran bir hanın içinde büyük bir toplantı yapılacaktı.
Hanın duvarları geçmişin izlerini taşıyordu. Birinci Dünya Savaşı'nı görmüş, imparatorluğun son dönemini yaşamış, Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki dönüşüme tanıklık etmiş, göçlerle değişmiş, 1950'lerden sonra büyüyen İstanbul'un karmaşasına ayak uydurmuştu.
Polat o binaya girdiğinde duvardaki eski fotoğraflara baktı.
Memati:
“Ne bakıyorsun usta?”
“İnsanlara.”
“Fotoğraftakilere mi?”
“Hayır.”
“Kim var burada?”
“Geçmiş.”
Memati anlamadı.
“Geçmiş ne yapacak bize?”
Polat hafifçe gülümsedi.
“Bugün yaptığımız birçok şeyin nedenini dün yaptıklarımız belirliyor.”
Bu cümle Memati'yi düşündürdü.
Çünkü hikâyenin asıl meselesi de buydu.
İstanbul yalnızca binalardan oluşmuyordu.
Göçler, ekonomik değişimler, gecekondu mahalleleri, büyüyen şehir, değişen aile ilişkileri, siyasi çatışmalar, güç merkezlerinin dönüşümü…
Bütün bunlar insanların karakterlerine bir şekilde dokunuyordu.
Memati gibi sokaktan gelen bir karakterin dünyaya bakışı ile daha eğitimli veya kurumsal çevrelerden gelen birinin bakışı aynı olamazdı.
Ama bu farklılık birinin diğerinden daha akıllı olduğu anlamına gelmiyordu.
Sadece farklı şeyleri görmelerini sağlıyordu.
Masadaki Kadın ve Herkesin Kaçırdığı Ayrıntı
Toplantı başladığında odada herkes erkekti.
Yalnızca masanın diğer ucunda Leyla adında bir kadın oturuyordu.
Memati, onun orada olmasından hoşlanmamıştı.
“Bu iş erkek işi,” diye mırıldandı.